Թումանյանի որդիների ճակատագրերը

Like on FB:

Ամենայն հայոց բանաստեղծ, մեծագույն հայրենասեր և հումանիստ Հովհաննես Թումանյանը տասը զավակների հայր էր, նա ուներ չորս որդի և վեց դուստր:

Ցավոք, ճակատագիրը անողոք գտնվեց Թումանյանի որդիների հանդեպ. նրանցից մեկը զոհվեց Վանում, իսկ երեքը՝ ստալինյան բռնաճնշումների զոհ դարձան, և նրանք չորսն էլ անգամ գերեզման չունեցան:

ՄՈՒՇԵՂԸ բանաստեղծի ավագ որդին էր: Թիֆլիսի արական գիմնազիան ավարտելուց հետո Մուշեղը ուսանում է Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի բնագիտական բաժնում: Երբ սկսվում է 1-ին աշխարհամարտը՝ նա ընդունվում է սակրավորների ուսումնարան, որն ավարտելուց հետո զինվորական ծառայության է անցնում Ալեքսանդրապոլում: 1916-ին հայ կամավորական ջոկատների կազմում մեկնում է սկզբում Իգդիր, հետո Դիադին, որտեղ աջակցում է բազմահազար արևմտահայ որբերին Երևանի նահանգ տեղափոխելուն: Պատերազմի ավարտից հետո Մուշեղը հաստատվում է Թիֆլիսում, զբաղվում ուսուցչությամբ և գրում է այգեգործության վերաբերյալ գիտական աշխատանքներ: Նա ամուսնանում է լեհուհի Մարիա Սոկալսկայի հետ և ունենում երեք զավակ՝ Անահիտ, Նադեժդա և Վիգեն: 1937-ի նոյեմբերին Մուշեղ Թումանյանն անհիմն մեղադրանքով ձերբակալվում և աքսորվում է Սիբիր, որտեղ էլ մեկ տարի անց մահանում է անհայտ հանգամանքներում: Մուշեղի որդին՝ Վիգենը, որը փաստացի հայ մեծ բանաստեղծի տոհմի միակ շարունակողն էր հանդիսանում, զոհվել է խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատում՝ 1941 թվականի վերջին:

ԱՐՏԱՎԱԶԴԸ, երկրորդ որդին, կամ Արտիկը՝ ինչպես հարազատներն էին դիմում նրան, սովորել է Թիֆլիսի Լիսիցյան պանսիոնում, ապա Ներսիսյան դպրոցում և նկարչության ու քանդակագործության ուսումնարանում, որտեղ կերպարվեստի առաջին դասերն է առել նկարիչ Եղիշե Թադևոսյանից: Ուսանել է նաև Մոսկվայում` Կելինի նկարչական ստուդիայում: Արտավազդը բացառիկ շնորհներով օժտված տաղանդաշատ երիտասարդ էր՝ հրաշալի նկարում էր, գրում էր պիեսներ, բանաստեղծություններ, արձակ գործեր, հանդես գալիս արվեստաբանական հոդվածերով: Հովհաննես Թումանյանը յուրահատուկ վերաբերմունք է ունեցել Արտիկի նկատմամբ՝ տեսնելով նրա մեջ իր գործը շարունակողին: Հայ ժողովրդի համար ծանրագույն ժամանակահատվածում, 1918-ի սկզբին, Արտավազդը կամավոր մեկնեց Արևմտյան Հայաստան, դառնալով Վան քաղաքի պարետը: Այստեղ փոքրաթիվ հայ կամավորները և ավերված քաղաք վերադարձած բնակիչները ջանքեր էին գործադրում վերականգնել և պահպանել հայկական այդ հնագույն բնօրրանը: Սակայն ուժերն անհավասար էին. Արտավազդը, տակավին 24 տարեկան, հինգ հոգուց կազմված վերջնապահ խմբի հետ միասին զոհվում է թուրքերի հետ անհավասար մարտում 1918-ի մայիսին՝ Վանից հայ բնակչության վերջին նահանջի ժամանակ: Արտիկի նահատակությունը, ինչպես բանաստեղծի մտերիմներն են վկայել, մեկընդմիշտ ընկճեց Թումանյանին և մեծապես արագացրեց նրա վախճանը:

ՀԱՄԼԻԿԸ, Թումանյանի երրորդ որդին, ավարտելով Ներսիսյան դպրոցը, 1916-ին մեկնում է Կովկասյան ռազմաճակատ, Անդրանիկ Զորավարի հայկական կամավորական գունդ, և մասնակցում ռազմական գործողություններին: 1919-ի ապրիլից նա աշխատում է Երևանում՝ նորանկախ Հայաստանի Հանրապետության խորհրդարանում, սկզբում որպես արարողակարգային բաժնի պետ, այնուհետև՝ աշխատակազմի ղեկավար: 1921-ի Փետրվարյան ապստամբության ժամանակ Համլիկը կրկին վերադառնում է իր պարտականությունների կատարմանը, սակայն ապստամբության պարտությունից հետո նա ստիպված է լինում հեռանալ Երևանից՝ Հայաստանի ղեկավարների հետ միասին Սյունիքով անցնելով Պարսկաստան: Այնտեղից տեղափոխվում է Փարիզ, որտեղ ընդունվում է Սորբոնի համալսարանի փիլիսոփայության բաժինը: 1924-ին, օգտվելով հայտարարված համաներումից, Համլիկը վերադառնում է Թիֆլիս և սկսում է աշխատել Անդրկովկասի մամուլի բաժնում, այնուհետև բանվորական ուսումնարանում և Վրաստանի ԳԱ-ում: Նա ունեցել է մեկ դուստր՝ Նեկտարը: ԽՍՀՄ-ում 1917-1991 թթ. բռնաճնշումների զոհերի տվյալների բազայի «Բաց ցուցակից», որը կազմել է «Мемориал» միջազգային կազմակերպությունը, տեղեկանում ենք, որ Համլիկ Թումանյանը 1937-ի սեպտեմբերի 13-ին Թիֆլիսում նիստ գումարած ռազմական կոլեգիայի կողմից անհիմն մեղադրանքով դատապարտվել է գնդակահարման, և հաջորդ իսկ օրը, սեպտեմբերի 14-ին, դատավճիռն ի կատար է ածվել, հուղարկավորման վայրն անհայտ է:

ԱՐԵԳԸ բանաստեղծի կրտսեր որդին էր, Թիֆլիսի Լիսիցյան գիմնազիան ավարտելուց հետո՝ 1918-ին անցնում է կոմկուսի շարքերը: Հետագայում Արեգը բնակություն է հաստատում Մոսկվայում, սովորում է Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետում: Նա դասավանդել է Արևելքի ժողովուրդների համալսարանում և գրել տնտեսագիտական հոդվածներ: Վերջին պաշտոնը եղել է՝ Կոմկուսի կենտկոմի գյուղատնտեսական բաժնի պետի տեղակալ: Ունեցել է մեկ դուստր` Սուրման: «Мемориал» կազմակերպության տվյալների համաձայն, Արեգ Թումանյանը ձերբակալվել է 1937-ի հուլիսին, իսկ 1938-ի հունիսին դատապարտվել՝ նույն անհիմն մեղադրանքով: Նա գնդակահարվեց և թաղվեց եղբայրական գերեզմանում 1938-ի հունիսի 14-ին՝ Մոսկվայի տակ գտնվող «Коммунарка» հատուկ պահպանման օբյեկտի տարածքում: 1991-ին մահացած և Պետերբուրգի Սմոլենսկյան հայկական գերեզմանատանը թաղված Արեգ Թումանյանի այրու՝ Ամալյա Թումանյան-Փիլիպոսյանի շիրմաքարի վրա հիշատակված է նաև նրա ամուսնու՝ Արեգ Թումանյանի անունը:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց zNews

Կիսվե՛ք Ձեր ընկերների հետ

Popular

7 նշան, որ դա սեր չէ, այլ կիրք
14 կանոն հագուստում, որոնք պետք է մեկընդմիշտ սովորել
Ձիգ հետույք` ընդամենը մեկ շաբաթում․ 5 արդյունավետ վարժություն
9 հնացած և վնասակար գաղափար, որոնք մենք մինչ օրս մեր երեխաների «գլուխն ենք մտցնում»
Ձեր սիրելի տղամարդու 14 ժեստ, որոնք բղավում են, որ նա ձեզ սիրում է
10 միջոց՝ ավելի գեղեցիկ դառնալու համար
Ձեր ծննդյան ամիսն իր գույնը ունի. իմացեք, թե ինչ է այն ձեզ համար նշանակում
Առակ մոր մասին, որ պետք է կարդան բոլորը
Ինչ սպասումներ ունեն տարբեր կենդանակերպի նշանները սեռական հարաբերություններից

Latest

Ինչո՞ւ են տղամարդկանց հագուստի կոճակները աջ կողմում, իսկ կանանցը՝ ձախ. Գաղտնիք, որի մասին շատ քիչ մարդ գիտի
Դրեք ջրով, աղով և քացախով լի բաժակը ձեր տան ցանկացած վայրում և տեսեք, թե ինչ տեղի կունենա հաջորդ օրը․ փորձված մեթոդ
Ամենահաջողակ երեխաների ծնողներն այս 8 դերերն են ստանձնում. այսպես են կարծում Հարվարդում
Մոռացեք երակների վարիկոզ լայնացման մասին․ 100%-անոց արդյունք
9 չափից դուրս տպավորիչ ու խելացի գաջետներ, որոնց գոյության մասին անգամ չգիտեք էլ
Ծայրահեղ իրավիճակ. երեխան օգնություն է խնդրում․ ինչպե՞ս կվարվեիք դուք
10+ հանճարեղ հայտնագործություն, որոնց մասին երազում են աշխարհի ծնողները. և դրանք արդեն գոյություն ունեն
Կենդանակերպի 5 նշան, ովքեր ոչնչից չեն կոտրվում
«Զիտան և Գիտան». ինչպիսի տեսք ունի հիմա գլխավոր դերակատարը՝ անկրկնելի Հեմա Մալինին