Ինչո՞ւ են հայկական ազգանուններն ավարտվում «ՅԱՆ»-ով. պատմության հետքերով

Like on FB:

Ինչպես բոլորին հայտնի է, հայկական ավանդական ազգանունների մեծ մասն ունեն «-յան» վերջավորություն՝ Պողոսյան, Գևորգյան, Խաչիկյան, Լևոնյան:

Այսօր Հայաստանում ազգանունների գրեթե 90%-ը վերջանում է «յան»-ով:

Ի՞նչ է նշանակում «յան»

Յան նշանակում է ծագում որոշակի ընտանիքից: Օրինակ, եթե ազգանունը Խաչատրյան է, սա նշանակում է, որ այս մարդու նախնին եղել է Խաչատուր (Խաչատր-Յան): Սովորաբար ազգանունները տալիս էին ընտանիքի ամենատարեց տղամարդու անունով: Հետագայում «յան»-ին ավելացան մասնագիտություններ (նալբանդ – դարբին) – «յան», դարձավ Նալբանդյան: Ես նույնիսկ լսել էի Ստամբուլի հայկական ազգանունը` թուրքական Ստամբուլ քաղաքի անունից:

Որտեղի՞ց է առաջացել ազգանվան այդ վերջավորությունը

Համաձայն մի վարկածի՝ այս ավարտը լատիներենից է եկել հենց Հռոմեական կայսրության հետ հայկական հարևանության ժամանակ, ըստ մեկ այլ վարկածի՝ պարսկերենից:

Ըստ որոշ պատմիչների՝ դեռևս 4-րդ-5-րդ դարերում Հայաստանում գոյություն ունեին ազգանուններ, որոնք ավարտվում էին «յանց»-ով: Ժամանակի ընթացքում վերջին «ց»-ն անհետացավ, մնաց միայն «յան»-ը, որը հետագայում վերածվեց «յան»-ի: Բայց որոշ տեղերում «յանց»-ով ազգանունները դեռ գոյատևում էին: Օրինակ՝ ոչ բոլորը գիտեն, որ Եվգենի Պետրոսյանի իրական անունը Պետրոսյանց է:

Հայոց լեզվում «յան»-ին կարելի է ավելացնել գոյականներ` նրանցից ածականներ ստանալու համար: Օրինակ, եթե «Ամերիկա» բառին «յան» ավելացնեք, կստանաք «ամերիկյան»: Եթե ծիրանը աճեցվում է հայտնի Արարատյան դաշտում, ապա հայերն ասում են. «Սա պտուղ է Արարատյան հովտից»:

Երևանում կարող եք քայլել Կիևյան, Մոսկովյան փողոցներով:

 

Ինչո՞ւ «յան»-ն  այդքան տարածում ստացավ

Համաձայն մի վարկածի՝ ավարտվող «յան»-ը տարածված է եղել միջնադարում, որպեսզի ցույց տա հենց դրանց կրողների հայկական ծագումը:

Ի դեպ, մոլդովացիների կամ իրանցիների մոտ երբեմն կարելի է հանդիպել տեղական ազգանունների, որոնք նույնպես ավարտվում են «յան»-ով (ian): Այնուամենայնիվ, նման ազգանունների կրողները ոչ մի առնչություն չունեն հայերի հետ:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց zNews

Կիսվե՛ք Ձեր ընկերների հետ

Popular

Կարևորը՝ դուք շատ նորաոճ եք ու գեղեցիկ. Սոնա Ռուբենյանը հրապարակել է իրեն անճաշակ ու քաղքենի անվանած կնոջ լուսանկարը (Photo)
Ով է Սոնա Ռուբենյանի հարսանեկան զգեստի հեղինակը (Photo)
-25 կգ. Օլյա Հակոբյանը ցույց է տվել, թե ինչ տեսք ուներ մինչև նիհարելը (Photo)
Ո՞վ է Սոնա Ռուբենյանի սկեսուրը և ինչու էր հարսանիքին բոթասով (Video)
Խեցգետինները շատ հզոր մարդիկ են․ 9 պատճառ, թե ինչու է այս կենդանակերպի նշանն ամենալավը․ նրանց չսիրելն ուղղակի անհնար է
Թեստ. Ճանաչու՞մ եք հայ գրողների ստեղծագործությունները
Եթե կարողանաս այս նկարում գտնել 2 կատվին, ուրեմն իսկական հանճար ես
Թեստ ամենահնարամիտների համար. ինչպե՞ս կարող է տղան փրկվել
2022 թվականը գրկաբաց սպասում է այս 6 նշաններին

Latest

7 մարդ, որ պետք է լինի ցանկացած կնոջ կյանքում
Ինչի մասին է խոսում կնոջ ներքնազգեստի գույնը
Իմ տատիկը 82 տարեկան է և շնորհիվ այս հրաշք միջոցի՝ անգամ չգիտի, թե ինչպիսին է լինում հոդերի, ողնաշարի և ոսկորների ցավերը
Ե՞րբ է սուրճը մտել հայերի կենցաղ, և ինչո՞ւ ենք տվել հենց սուրճ անվանումը. 18-րդ դարի պատմության հետքերով
ԹԵՍՏ. Միայն 120-ից բարձր IQ ունեցող մարդիկ կարող են պատասխանել բոլոր հարցերին
Ի՞նչ է պատրաստում 2022 թվականը Կենդանակերպի նշանների համար
4 բան, որը համատեղ կյանքի ընթացքում նյարդայնացնում է գրեթե բոլոր սիրահարներին
ԹԵՍՏ. Գիտե՞ք արդյոք ժողովրդական այս ասացվածքները
Ինչպիսի տեսք ունեն երկրների միջև 15 ամենաօրիգինալ սահմանները