Հայ ժողովրդի պատմությունը հասել է 21-րդ դար՝ վերականգնելով իր անկախությունը՝ ի դեմս Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի։

Նրա հարևանությամբ ապրող շատ ժողովուրդներ, որոնք անգամ կայսրություններ են հիմնել, ընդմիշտ անհետացել են պատմության թատերաբեմից։

Ազատագրական պայքարը եղել է հայոց պատմության մշտական ուղեկիցը՝ անկախությունը կորցրած ժամանակաշրջաններում։

Հայոց հոգևոր և նյութական մշակույթը լեցուն է ազատագրական պայքարն արտացոլող գործերով։ Հայ ժողովրդի հերոսական պայքարի գնով ազատություն ձեռք բերեց արցախահայությունը: